Grootmeester nat na waterdoop en borstslag in Brunssum'98.

door Klaas van der Laan.

Voor het eerst sinds vele jaren was ik weer in de gelegenheid mijn vakantie te combineren met een damtoernooi. De laatste keer, ruim elf jaar geleden alweer, vlak voor de geboorte van mijn oudste zoon Erik, had ik in Parijs de beste partij van mijn leven gespeeld met remise tegen de latere wereldkampioen Guntis Valneris. Ik eindigde dat toernooi zelfs op een gedeeld (met o.a. Koeperman) dertiende plaats. Dat is het mooie van dat soort toernooien. Als je "toevallig" de goeie keuzes maakt, problemen tijdig voelt aankomen, kun je als huis-tuin-en-keukendammer met wat onderschatting door de tegenstander en een gunstige loting geschiedenis schrijven.

Geïnspireerd door het fragment in het prismaboekje "Ton Sijbrands Dammer": Veeleer zal hij het nimmer vertoonde, Het Nieuwe, naar voren tracht te brengen; hij doet een beroep op zijn creativiteit, in filosofische termen uitgedrukt: hij schept "Transzendenz". In werkelijkheid ontbreekt de categorie van het "Novum" helaas maar al te vaak, zelfs onder grootmeesters , vindt ik het leuk om openingsvarianten te ontwikkelen. Daarbij heb ik verschillende verbeteringen en weerleggingen van de bestaande theorie gevonden. Helaas krijg ik ze op mijn niveau zelden op het bord. Maar in zo'n toernooi kun je er nog wel eens een geschoolde speler mee verrassen.

De sfeer bij de toernooien is misschien nog wel het mooiste. Met zoveel gelijkgezinden doe je veel nieuwe contacten op. Ook 's-avond nog, op camping De Hitjesvijver, zitten overal groepjes dammers, van alle niveaus en uit de hele wereld, elkaars partijen na te spelen.

Uit Groningen waren dit jaar verder Johan Rademaker en Ludy Brink (als arbiter) aanwezig. Ik kan het iedereen aanbevelen. Er zijn ook prijzen voor diverse subklassementen zoals aspiranten, junioren, 55+, tot rating 1100, vrouwen, enz. Volgend jaar is het van 6 t/m 14 augustus.

Om een indruk te geven, hierbij de beslissende fragmenten van mijn partijen:

07-08-98 K. van der Laan - W. Oranje (1158) 1-1 42...30-35? 43.32-28 35x44 44.33-29 24x33 45.28x50 remise. Na 42...8-12! gaat zwart vermoedelijk winnen. B.v. 43.42-37 21-27 22x31 30-35 40-34 35-40 31-27 40x38 32x43 24-29 of 43.32-28 12-17 22x11 16x7 40-34 30x39 33x44 24-29 enz.

08-08-98 H.Vroom (1120)- K. van der Laan 1-1 Dit is de standaardpositie na de opening: 1.32-28 20-25 2.37-32 15-20 3.41-37 10-15 4.46-41 5-10 5.31-27 19-23 6.28x19 14x23 7.33-28 9-14 8.28x19 14x23 9.39-33 10-14 10.44-39 13-19 11.33-28 8-13 12.39-33 2-8 13.36-31 17-21 14.41-36 21-26 15.49-44 4-9 gebaseerd op de partij Korchow-Andreiko 1972.

Meestal werd hier tot voor kort altijd 44-39 gespeeld met na 12-17 goede mogelijkheden voor zwart. Dat heb ik tientallen keren op het bord gehad met goede resultaten.

Toen ik meer dan 15 jaar geleden deze opening analyseerde, signaleerde ik de zet 16.47-41!? en maakte de aantekening: "Dit verplicht zwart welhaast tot 23-29 enz., maar is waarschijnlijk geen bezwaar aangezien Sijbrands deze zet bij zijn analyses niet eens noemt." Bijzonder verrast was ik dan ook toen Wiersma vorig jaar tijdens een demonstratie bij de match Tzjizjow-Clerc onthulde dat zwart door deze kromme zet toch praktisch onoverkomelijke problemen krijgt. Dat was dus een groot lek in mijn openingsbehandeling! En inderdaad, wekenlang heb ik intensief gezocht naar een weerlegging. Maar uiteindelijk vond ik toch een smal glibberig ontsnappingspaadje met varianten tot voorbij de 40e zet. Die vindt je nooit tijdens een partij. Maar ik kon tenminste gewoon mijn opening blijven spelen. Om de kans te vergroten deze varianten als eerste op het bord te krijgen zette ik meteen alle 7 partijen uit Turbodambase met deze opening op mijn dam-homepage op internet. Als lokaas. De damrubriek van Auke Scholma van 18 juli 1998 in het Nieuwsblad van het Noorden, waarin hij de partij Tchoub-Kamyshleeva besprak en de problemen van zwart aantoonde, was voor mij het teken dat deze variant ondertussen breder bekend was en dat ik in Brunssum hierop moest rekenen. Vooraf heb ik daarom alle varianten nog maar eens goed gerepeteerd. En niet voor niets! Want al in mijn eerste partij met zwart speelde Vroom 16.47-41 maar sloeg na 23-29 17.33x24?! 19x39 44x33 met ongeveer gelijkwaardige stand. Maar dit kan toch niet de bedoeling zijn van 16.47-41? Wat er na 17.34x23 enz. kan gebeuren zou mijn eerstvolgende partij met zwart al laten zien, want toen kreeg ik deze variant meteen al weer op het bord. Zie hier het nut van theoriestudie! Toch merkwaardig. Eerst krijg je het 15 jaar niet op het bord en dan opeens 2 partijen achter elkaar. Is dit de tijdgeest?

09-08-98 K. van der Laan - J.Meester (1095) 0-2 De ene dag is de andere niet. Na een slappe teleurstellende opening had ik mezelf met een slechte voorpost opgezadeld. Ik verloor door: 26.43-38? 2-7 27.42-37 7-11 enz. Met 42-37 had ik nog net schijfverlies kunnen voorkomen door 2-7 37-31 7-11 39-33 11x22 32-28.

Het voordeel van het Zwitsers-systeem is dat je na een slechte score de volgende dag kunt herstellen tegen een zwakkere tegenstander. Erik echter meldde 's-avonds, toen hij bij de caravan terugkwam van de kantine (met flipperkast), waar de loting voor de volgende dag wordt opgehangen, dat ik tegen J. van der Borst moest. Ik realiseerde me direkt dat ik tegen een grootmeester alleen mijn weerstandspunten kon opvoeren. Hij was slecht gestart door twee van de eerste drie partijen te verliezen. Aan de andere kant wist ik dat hij met zwart vaak dezelfde openingen speelt. Dat kon dus een mooie partij worden. En inderdaad. Ik kreeg zelfs de diagramstand van de 2e partij weer op het bord met 16.47-41 23-29. Hij speelde natuurlijk wel: 17.34x23 18x29 18.33x24 20x29 met het kansrijke 19.44-39 14-20 20.50-44 9-14 21.35-30 25x34 22.39x30... Maar nadat ik á tempo reageerde met 22...3-9!! (Inderdaad Auke) dacht hij maar liefst drie kwartier na over zijn volgende zet. Na: 23.30-25 19-24 24.40-35 13-19 had hij al meer dan anderhalf uur verbruikt en ik minder dan een half uur. Voor mij was dit een geruststellend teken dat hij wanhopig naar de vermeende winst zocht. Er volgde: 25.27-22 8-13 26.31-27 12-17 27.36-31 7-12 28.41-36 17-21 29.44-40 12-18 30.40-34 29x40 31.35x44 24-29 32.43-39 1-7 zie volgend diagram.

10-08-98 J. van der Borst (1445) - K. van der Laan 0-2 Met nog maar 5 minuten vergreep John zich aan: 33.44-40? waarna ik toesloeg met: 29-33! 34.38x29 18-23 35.29x18 11-17 36.22x2 13x35 37.2x30 35x24 met gewonnen stand. Na: 38.48-43 9-13 39.42-38 24-29 40.43-39 13-19 41.45-40 19-23 ging hij door de klok. Tsjakka! Ik denk dat dit nu mijn beste partij ooit is. Hier kan ik weer jaren mee vooruit.

In de diagramstand was een mogelijk vervolg: 45-40 7-12 40-35 20-24 39-33 12-17 44-40 15-20 48-43 19-23 28x10 17x48 25x3 48-25 40-34 29x40 35x44 18-23 10-5 23-28 32x23 21x41 36x47 26x48 met remise.

11-08-98 K. van der Laan - A. Baksoellah (1167) 0-2 35.32-27? 23x32 36.27x38 24-29 37.34x12 2-8 38.35x24 8x48 en ik gaf op. Na 35.42-37 had ik licht voordeel gehad.

12-08-98 J. de Jonge (942) - K. van der Laan 1-1 50.18-22 (ivm 24-20? 13-18! 20x9 18-23 29x18 22x4 met oppositiewinst) 51.48-43 13-18 (nog steeds 24-20?) 52.26-21! 27x16 53.24-20 en slechts remise na 53.14-19 54.20-15 19-23 55.15-10 23x34.

13-08-98 K. van der Laan - P. Rozenboom (1002) 2-0 Een geniepige eindspelschwindel m.b.v. het zetje van Weiss. 49.38-33 (dreigt schijfwinst) 14-20? (15-20! 24x15 26-31 enz. is direkt remise) 50.39-34! 26-31? (maar ook 21-27 wordt moeilijk na 33-28 16-21 23-19 13-18 28-23 27-32 23x12 32-38) 51.36x27 21x32 52.24-19! 13x24 53.23-19 24x13 54.33-28 32x23 55.29x9 20-24! 56.9-4! (9-3 lijkt direkt te winnen maar is remise na 15-20 3x25 24-30 enz.) 56...16-21 (of?) 57.4-13 +W.

14-08-98 F.Huybrechts (1040)- K. van der Laan 0-2 31.27-22?.. Na 31-26! 12-17 (of?) 42-37 17-22 (of?) 28x17 21x12 43-39 6-11 (of?) 37-31 kan ik opgeven. 31...18x27 32.31x22 6-11 33.35-30 24x44 en wit blunderde met 34.43-39?? 44x33 en gaf op.

Als hij eerst 34.22-17 11x33 had bijgegeven haalt zwart nog maar net remise door 35.43-39 29x40 36.38x7 44x33 37.45x34 20-24 38.7-1 24-29 39.34x23 19x37 40.42x31 21-26 41.1-6 26x37 42.6x44 13-18! 43.44-35 8-12 enz.

15-08-98 W.Raimondi (?)- K. van der Laan 2-0 Een Italiaan met EK ervaring die in de eerste ronde John van der Borst met kromme zetten had verslagen. Hij valt op door origineel apositioneel spel met tricky wendingen en zetjes. 41.21-26? Na 12-18! was er niets meer aan de hand geweest en heeft zelfs zwart de beste kansen want na 39-33? 21-26 heeft wit geen tempo om op te vangen en op 31-26? schijfwinst door 15-20 en 29-33 enz. Nu verloor ik heel snel door: 42.39-33 26x37 43.42x31 12-17 44.31-26 7-11 45.48-42 13-18 46.26-21! 17x26 47.28-22 enz.

Met 9 uit 9 werd ik 45e van de 84 deelnemers. Voor mijn doen redelijk maar er had meer ingezeten. Johan Rademaker die in het begin in de top meedraaide, eindigde met 9 punten net voor mij als 43e omdat hij van sterkere tegenstanders had verloren.